İSLAM DİNİNİN MAHİYETİ


İslâm üç ana öğeden oluşmaktadır, bunlar ;

1-İman

2-İbadet

3-Ahlâk

 

Din, en yalın biçimiyle Allah’a inanmak ve ona ibadet etmek olduğuna göre, onun bir itikat sistemini ve bir ibadet sistemini içermesi zorunludur. Bu iki temel öğe yanında, dinin ahlâkî hükümleri de içermesi gerekir. Ahlâk, dikey olarak veya metafizik boyutta, bu itikat ve ibadetlerdeki içtenlik ve samimiyet (ihlâs, ihsan) anlamını içerdiği gibi, dünyevî boyutta, Allah inancının ve O’na olan sevginin Allah’ın kulları üzerinde gösterilmesi, onların hoş ve mutlu edilmesine çalışılması, onların hukukunun ihlâl edilmemesi, onları huzursuz ve rahatsız etmekten kaçınılması anlamını da içerir.

 

Bu durumun İslâm dini açısından da aynıyla geçerli olduğunu açıkça göstermesi bakımından Cebrail hadisi diye meşhur olan diyalogu anmak uygun olur. Bu diyalogda geçtiğine göre vahiy meleği Cebrail, bir gün dini öğretmek üzere Hz. Muhammed’e gelmiş, ona iman, İslâm ve ihsanın ne demektir diye sormuş ve bunları yine kendisi cevaplamıştır. Cibrîl’in bu üç kavrama getirdiği açıklama öz itibariyle dinin yukarıda değinilen üç temel öğesini, yani itikat, ibadet ve ahlâkı içermektedir. Cibrîl imanı Allah’a, âhiret gününe, peygamberlere, meleklere, kitaplara ve kadere inanmak olarak; İslâm’ı, şirk koşmaksızın sadece Allah’a ibadet etmek, namaz kılmak, oruç tutmak, zekât vermek ve haccetmek olarak; ihsanı da, Allah’ı görüyormuşçasına ibadet etmek olarak açıklamıştır (Buhârî, “Îmân”, 1).

 

Dinin ilk iki öğesi olan itikat ve ibadet, kişinin doğrudan Allah ile teorik ve ameli bağlantı ve iletişimini sağlaması yönüyle insan-Allah ilişkisinin dikey-metafizik boyutuna ilişkin iken ahlâk, itikat ve ibadet yoluyla tesis edilmiş bulunan insan-Allah ilişkisinin, dünyevî planda her türlü tutum ve davranışa yansıması olarak değerlendirilir. İnsanın başkalarına iyimser davranması, onlarla iyi geçinmesi, kötülük etmemesi ahlâkî birer davranış olması, aynı zamanda biçimsel ibadetler dışında Allah’ın hoşuna gidecek davranışlardır. Ahlâkın diğer bir boyutu ise Allah’a olan inancın ve ona yapılan ibadetin içtenlik derecesine ilişkindir ki bu husus İslâmî terminolojide ihlâs ve ihsan diye anılır.

 

Dinin aslî öğelerinden olan iman bir bakıma dinin Allah’ı tanıma ve bilme (marifetullah) boyutu, ibadetler Allah’a bağlılık boyutunu ve ahlâk ise Allah’ı sevme (mâhabbetullah) boyutunu teşkil eder. İmanın akıl ve bilgi, ibadetlerin itikat ve kanaat, ahlâkın ise gönül ve duygu kaynaklı olması her birinin mahiyeti gereğidir.


Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

DHBT Sınavına Kalan Vakit
23 Aralık 2018 Pazar

Üye OlŞifremi Unuttum